مصطفى النوراني الاردبيلي
397
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
و مقوى معده و اشتهاآور مىباشد و نيز مدر و قاعدهآور است . براى بيماريهاى دماغى عصبى مانند فلج ، رعشه امتلايى ، دردهاى مفاصل ، سياتيك و خرد كردن سنگ مثانه نافع است . روغن سداب براى سستى بدن ، سردى كليه ، درد پهلو و كمر و رحم تحليل باد نفخ و تب و لرز نافع است . « 3 » در تمام قسمتهاى اين گياه بوى ناپسند و تهوّعآور استشمام مىشود خواص درمانى سداب : اثر نيرو دهنده ، ضد تشنج ، قاعدهآور و ضد خونريزى مىباشد . التيام دهنده زخمها ، رفع فتق ، در رفع انسداد و پرشدن مجارى غدد از ترشحات مخصوصا غدد پستان مؤثر واقع مىگردد . جوشانده آن اثر قطعى در از بين بردن شپش و درمان جرب و كچلى دارد . « 1 » و مطبوخ سداب در روغن زيتون جهت عسر بول و با انجير جهت استسقاء لحمى و با سركه جهت رعاف و بهق سفيد و جميع اقسام ثآليل و با خود داشتن آن جهت گريختن حيوانات موذى و قدر شربتش تا سه مثقال است و گويند : بوييدن برى آن و روغن سداب هر يك جزء آن را با چهار جزء آب و پنج جزء روغن زيتون بجوشانند تا روغن بماند . جهت برودت گرده و مثانه و درد كمر و رحم و استرخاء و درد پهلو و تحليل رياح ، وضع گرانى سامعه و خوردن او به قدر نصف اوقيه در حمام جهت رعشه و حقنه و جهت مغص و قولنج ريحى و خلطى نافع است . « 2 » سداب داراى دو ماده اصلى ، يكى به حالت گلوكزيدى به نام روتين يا روتوريد و ديگرى اسانس است . مقادير درمانى سداب اثر نيرو دهنده ضد تشنج ، قاعدهآور و ضد خونريزى استعمال آن در خارج براى التيام زخمها و حشره كش است . مصرف زياد آن ايجاد مسموميت مىكند .
--> ( 3 ) - معارف گياهى ، ج 5 ، ص 203 ( 1 ) - گياهان دارويى ، ج 1 ، ص 461 ( 2 ) - تحفه حكيم مؤمن ، ص 144 ؛ محيط اعظم ، ج 2 ، ص 13 .